of 10

Abramovic Performanslarında Kurumsallaşmış Mazoşizm

10 views
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Share
Description
Abramovic Performanslarında Kurumsallaşmış Mazoşizm
Tags
Transcript
  ABRAMOV ! C PERFORMANSLARINDA KURUMSALLA " MI "  MAZO "! ZM Deleuze, Sacher-Masoch'un Takdimi  kitabõnda Sade ve Masoch edebiyatõnõ incelerken, mazo ! izm ve sadizme dair de etraflõ tarifler ve ayrõ ! tõrmalar sunuyor. Sado-mazo ! izm tanõmlamasõnõ bir hilkat garibesi olarak nitelemesinden de anla ! õlaca " õ Ÿzere, Deleuze i•in sadizm ve mazo ! izm birbirine ge•meyen iki farklõ pratik. ÒNe zaman gšrŸnŸrde ortak bir gšstergeyle kar  ! õla ! sak, sšz konusu olan yalnõzca, indirgenemez semptomlara ayrõlabilen bir sendromdur  1 Ó diyerek bu iki prati " in beraber dŸ ! ŸnŸlmesinin imk‰nsõzlõ " õna i ! aret ediyor. Her ne kadar kitap Sade ve MasochÕun yazdõklarõ Ÿzerine bir •alõ ! ma olsa da, metnin finalinde šzetledi " i ikili farklõlõklardan olu ! an on bir šnermenin sadece iki yazarõn metinleriyle sõnõrlõ olmadõ " õnõ, sadizm ve mazo ! izm arasõndaki farklarõ da ifade etti " ini iddia etmektedir. Bu yazõda DeleuzeÕŸn Sade ve MasochÕdan hareketle sadizm ve mazo ! izm kavramsalla ! tõrmalarõnõn Marina Abramovi # Õin performanslarõnda nasõl okunabilece " ini sorgulamayõ hedefliyorum. ‚õkõ !  noktamõ ise DeleuzeÕŸn imk‰nsõzlõk olarak tanõmladõ " õ sadizm ve mazo ! izm birlikteli " ine kar  ! õ, sadizm ve mazo ! izmi birbirine ge•meyen ikilikler olarak tanõmlamanõn imk‰nsõz oldu " u iddiasõ olu ! turuyor. Buradan hareketle DeleuzeÕŸn ikili kar  ! õtlõk olarak sundu " u ayrõmlarõn, sadizmden ziyade mazo ! izmle ili ! kilendirilmesi daha kolay olan Abramovi #  i ! lerinde nasõl ge•i ! ken hale gelebildi " ini inceleyece " im. Bunun i•in de sanat•õnõn 70Õli yõllarõnda ba ! layan kariyeri boyunca Ÿretti " i performanslar arasõndan bu ge•i ! ken hale šrnek olu ! turdu " unu dŸ ! ŸndŸ " Ÿm i ! lerine odaklanmayõ se•iyorum. Deleuze sadizm ve mazo ! izm arasõndaki šnemli ayrõmlardan birinin sšzle ! me ve kurum ikili " i oldu " unu sšyler. Sade ve MasochÕun dillerinde ortaya •õktõ " õnõ sšyledi " i bu ayrõmõ ! šyle anlatmaktadõr: ÒMasochÕta da aynõ ! ekilde, buyurgan sšzler ile betimlemeler daha yŸksek bir dile ula ! acak ! ekilde 1 Gilles Deleuze, Sacher-MasochÕun Takdimi , •eviren: $ nci Uysal, Norgunk, 2007, s. 112.  a ! õlõrlar. Ama burada her ! ey ikna ve e " itim Ÿzerine kurulmu ! tur. Artõk bir kurbanõ ele ge•irip kurban ne kadar az rõza gšsterip ne kadar az ikna olursa ondan o kadar •ok zevk alan bir i ! kenceciyle kar  ! õ kar  ! õya de " ilizdir. Bir i ! kenceci arayan ve onu yeti ! tirmeye, ikna ederek bu tuhaf giri ! im i•in onunla ittifak kurmaya ihtiya• duyan bir kurbanla kar  ! õ kar  ! õyayõzdõr. Bu nedenle, kŸ•Ÿk ilanlar mazohist dile aitti, oysaki ger•ek sadizmde yer almazlar. Yine bu nedenle, sadist, her sšzle ! meyi tiksintiyle yõrtõp atarken, mazohist sšzle ! meler hazõrlar. Sadistin kurumlara, mazohistin ise sšzle ! meye dayalõ ili ! kilere ihtiyacõ vardõr. 2 Ó Yukarõdaki alõntõda sadizm ve mazo ! izme dair iki kar  ! õtlõk alanõ tanõmlanõyor. Buyurgan ve  betimleyen sadizme kar  ! õ ikna ve e " itim yolunu se•en mazo ! izm, kurumlara ihtiya• duyan sadizme kar  ! õ sšzle ! meler hazõrlayan mazo ! izm. $ kili arasõndaki bu yapõsal farklar sadizm ve mazo ! izmin bir arada bulunmasõnõ DeleuzeÕe gšre imk‰nsõz kõlõyor. Zira kendi sšzle ! mesini her defasõnda yeniden yazan mazo ! istin kurumlarla ili ! kilenmesi tahayyŸl edilemez hale geliyor. DeleuzeÕŸn šnermelerinden bir di " eri ise askõya alma ve yineleme kar  ! õtlõ " õ. Askõya alma bizi (okuyucu / izleyici) kurbanla šzde ! le ! meye iterken, yõ " õlma / acelecilik i ! kencecinin tarafõna gštŸrmektedir. Mazo ! ist Òhazzõ esas itibarõyla gecikmi !  bir ! eymi !  gibi bekler ve acõya da, hazzõn (fiziksel ve ahlaki olarak) geli ! ini nihayet mŸmkŸn kõlan bir ! artmõ !  gibi bel ba " lar  3 Ó. Bu nedenledir ki mazo ! ist sahnede kõrba•, •armõh, ba " lama gibi š " elerin sõk•a kullanõldõ " õnõ gšrŸrŸz. Yukarõda alõntõladõ " õm ikilikler, Abramovi # 'in i ! lerinin de sõk•a dŸ ! ŸndŸrdŸ " Ÿ kavramsal dŸnyaya kapõ aralõyorlar. Birebir denklik aramayõ ama•lamamakla beraber, dŸ ! Ÿnsel benzerliklerden yola •õkmaya •alõ ! aca " õm. Hem sado-mazo ! ist ba " lamda sõk•a kullanõlan kavramlar olmalarõ hem de DeleuzeÕŸn sundu " u ikili kar  ! õtlõklar sisteminin par•asõ oldu " u i•in yazõnõn ilerleyen kõsõmlarõnda  performans anõndaki rolleri tanõmlamak / anlamlandõrabilmek i•in aktif / pasif ve dominant / itaatk‰r ikilikleri kullanõlacaktõr. Bu kavramlarõn i ! aret ettikleri rollerin de " i ! kenlik 2  A.g.y., s. 22 3  A.g.y., s. 64  gšsterebilece " ini ise šn kabul olarak alõyorum. Marina Abramovi # 'in performanslarõndan bahsetmek, birbirine kolayca karõ ! abilecek farklõ a ! amalardan bahsetmek anlamõna da geliyor. Performans metinleri, sanat•õ/lar i•in performans anõ, izleyici i•in performans anõ ve performanslarõn dokŸmantasyonu. Her birinin incelenmesi bizi •o " u zaman farklõ •õkarõmlara gštŸrebilece " i gibi, aralarõndaki ili ! kiye bakmayõ da kimi zaman bir gereklilik kimi zaman da apayrõ bir alan haline getirebiliyor. Abramovi # 'in ilk iki performans šneri metninin sundu " u galerilerce reddedilmi !  olmasõ, hem metinlere bakõlmasõnõ ka•õnõlmaz kõlõyor hem de metinlerin Òbetimledi " iÓ performanslar ve reddedili !  nedenleri Abramovi # 'in ileriki yõllarda yaptõ " õ performanslarõ de " erlendirme a•õsõndan šnem ta ! õyor. Bir di " er šnemli konu ise performans metinlerinin buyurgan ve betimleyici metinler olmalarõ. Bu metinlerin, DeleuzeÕŸn Sade metinleri tanõmlamasõna uygun dŸ ! tŸklerini gšrŸyoruz. Bu performanslarõn sanat dŸnyasõnõn kurumlarõ olan mŸze ve galerilerde yapõlõyor olmasõ, metin ve mek‰n dŸzeyinde sadizmin kodlarõ ile ili ! kilendirmemizi mŸmkŸn kõlõyor. Abramovi # 'in ilk performans šneri metni Come to Wash with Me , izleyicinin katõlõmõ ile ger•ekle ! mesi planlanmõ !  bir i ! . ‚ama ! õrhaneye dšnŸ ! tŸrŸlecek olan galeri alanõna gelen izleyiciden giysilerini •õkarõp Abramovi # 'e vermeleri istenecekti. Onlar beklerken Abramovi #  giysileri yõkayacak, kurutacak ve ŸtŸleyecekti. $! lemler tamamlandõ " õna izleyici giyinip alandan ayrõlabilecekti. Belgrad'da bir galeriye 1969'da sundu " u bu performans metni, Abramovi # 'in seyirciyi dahil etmeyi planladõ " õ ilk i !  olmakla beraber seyirciyle Òsšzle ! meÓ yaptõ " õ ilk i !  olma šzelli " ini de ta ! õyor. Deleuze'Ÿn tanõmladõ " õ anlamda mazo ! ist sšzle ! me ile šzellikle de yazõlõ olmamasõ nedeniyle tamamen šrtŸ ! mese de, benzerlikler kurma ve mazo ! ist sšzle ! me bi•imleri Ÿzerine dŸ ! Ÿnme imk‰nõnõ sunuyor. Abramovi # 'in ikinci performans šneri metni Untitled   ise sanat•õnõn šlŸme yakla ! tõ " õ i ! lerinin habercisi. Bu metinde Abramovi #  galeri alanõnda izleyici kar  ! õsõnda duruyor ve yanõnda duran kõyafet yõ " õnõ i•inden annesinin giymesini isteyece " i kõyafetleri giyiyor. Bir sŸre izleyiciye   baktõktan sonra bir cebinden silah, di " erinden kur  ! un •õkarõyor. Kur  ! unu silaha yerle ! tirip •evirdikten sonra ! aka " õna dayayõp teti " i •ekiyor. Bu metni Òbu performansõn iki muhtemel sonu var  4 Ó diyerek sonlandõrmõ ! . 1970 yõlõnda Belgrad'daki aynõ galeriye sundu " u bu šnerinin hayatta kaldõ " õ versiyonunda baskõcõ annesinden šzgŸrle ! ip sahneyi terk edecek, di " er alternatifte ise šlecekti. Sanat•õnõn ilerleyen yõllardaki i ! lerinde ÒšlŸm i•gŸdŸsŸÓnŸn sõk sõk kendini gšsterdi " i gšrŸlmektedir. Yukarõda adõ ge•en iki performans metninin šnemi ilerleyen yõllardaki i ! lerinin temellerini olu ! turmalarõndan ileri geliyor. 1973 yõlõnda ba ! ladõ " õ  Rhythm  serisi izleyici katõlõmõ / mŸdahalesi ve šlŸmle ili ! kilenme konularõnõ tekrar gŸndeme getiriyor. Serinin ilk performansõ olan  Rhythm 10  i ! inde Abramovi #  sõrayla 10 adet bõ•a " õ 5  sol elinin parmaklarõ arasõna saplõyor, parma " õnõ kesti " inde ise bõ•a " õ de " i ! tiriyor. Bu sõrada ses kayõt cihazõna performans kayõt ediliyor. Bõ•aklar  bitti " inde kaydõ dinliyor ve ayõn ritimle performansõ tekrarlõyor. Daha šnce kesti " i yerleri tekrar kesiyor. $ zleyicinin sadece ÒizleyenÓ konumunda oldu " u bu performansta Abramovi #  izleyicinin 6  tepkisini ! šyle anlatõyor: ÒArtõk emin de " ildi, dengesi bozulmu ! tu ve bu i•inde bo ! luk yaratmõ ! tõ. Ve bu bo ! lukta kalmak zorundaydõ. Ona hi•bir ! ey vermedim 7 Ó Mary Richards, sanat•õnõn bu anlatõsõnõn sanat•õdan ziyade izleyicinin itaatk‰r oldu " u anlamõnõ ta ! õdõ " õnõ sšylemektedir. Bu performansõn mazo ! ist bir pratik oldu " unu iddia edecek olsaydõk, sanat•õnõn itaatk‰r, izleyicinin ise dominant rolŸ oynadõ " õnõ sšylerdik. Ortada sšzle ! me olmamasõ, izleyicinin sadece ÒizleyiciÓ olarak kalõp katõlõm gšster(e)miyor olmasõ nedeniyle mazo ! ist 4 Marina Abramovi # ,  Artist body : performances 1969-1998 , Milano : Edizioni Charta, 1998, s. 54. 5 Edinburgh Festivali'nde yapõlan ilk performansta 10, Roma'da yapõlan performansta ise 20 bõ•ak kullanmõ ! tõr. 6 Abramovi #  anlatõsõnda izleyiciyi erkek olarak (ÒheÓ zamirini kullanarak) aktarmõ ! tõr. 7 Helena Kontova (1978) ÔInterview with Abramovic and UlayÕ, Flash Art, Vol. 80Ð81, February/April: 43Ð44. Aktaran: Mary Richards,  Marina Abramovic, Routledge, 2010, s. 85  dememiz zorla ! õrken, Abramovi # 'in tarif etti " i izleyici de bu ili ! kinin sanat•õnõn gšzŸnde farklõ dinamikleri oldu " unu gšsteriyor. Performansõn sadece seyircinin varlõ " õ altõnda yapõlabiliyor olmasõ, katõlõmcõlõk sšz konusu olmasa da seyirciden ba " õmsõz dŸ ! ŸnŸlemeyece " i anlamõna da geliyor. $ zleyicinin galeriden •õkma iradesine ve imk‰nõna sahip oldu " u ger•e " ini de akõlda tutarak, Abramovi # 'in kendi bedenine acõ •ektirmesini izlemek zorunda bõraktõ " õnõ sšyleyebiliriz. McEvilleyÕnin aktarõmõna gšre 8  performansõn ilk kõsmõ sona erdi " inde izleyiciler rahat bir nefes almõ ! lardõ. Fakat hemen sonrasõnda i ! in ikinci kõsmõ ba ! ladõ " õnda, Abramovi # Õin aynõ ritimle, aynõ hareketleri tekrarlamasõ ve bu tekrarlarõn aynõ hatalarõ i•ermek Ÿzere kurulu olmasõ, i ! in hem izleyici hem de sanat•õ a•õsõndan ili ! kisini de " i ! tiriyor. McEvilleyÕnin ifadesiyle bu performansta sanat•õ a•õsõndan Òirade ve itaatk‰rlõ " õn etkile ! imi 9 Óni gšrŸyoruz. $ lk kesiklerin tesadŸfi olu ! masõna ra " men, ikinci kõsõmda bu kesiklerin yer ve zamanlamasõ kural olarak kabul ediliyor, sanat•õ bu ritme itaat ediyor. Performans metninin kendisinin sanat•õ tarafõndan yazõlmõ !  olmasõ, tekrarlama iradesini gšstermi !  olmasõ ise performanstaki irade / itaat ili ! kisini ge•i ! ken ve mu " lak kõlõyor. Serinin ikinci i ! i olan  Rhythm 5 , izleyicinin mŸdahalesini i•erdi " i i•in sanat•õ / izleyici ve bu  ba " lamda aktif / pasif ili ! kisinde farklõ bir šrnek olu ! turuyor. Bu performansõnda Abramovi #   benzine bulanmõ !  tala ! lardan yõldõz olu ! turuyor ve yakõyor. Bir sŸre etrafõnda dola ! õp, sa• ve tõrnaklarõnõ kesip i•ine attõktan sonra kendisi yõldõzõn i•ine girip yatõyor. Yõldõzõn i•indeyken oksijenin tŸkenmesi dolayõsõyla bilincini kaybetti " ini, alevlerin bacaklarõna ula ! masõna ra " men tepki vermedi " ini gšren bir izleyici fark ediyor ve Abramovi # Õi alevlerin i•inden •õkartarak  performansõ da sonlandõrmõ !  oluyor. Bšylelikle performans metninde šngšrŸlmedi " i gibi, sanat•õnõn da iradesi dõ ! õnda bir son ger•ekle ! mi !  oluyor.  Rhythm  serisinin sonraki iki i ! i  Rhythm 4  ve  Rhythm 2 , izleyicinin mŸdahalesini engellemek ve  performansõn bir kõsmõnõ bilinci yerinde de " ilken gštŸrmesi Ÿzerine kurulmu ! tur. Bu i ! lerin 8  Thomas McEvilley, ÒThe Serpent in the StoneÓ,  Marina Abramovic: Objects, Performance, Video, Sound i•inde, Oxford: Museum of Modern Art, derleyen: Chrissie Iles, s.45. 9  A.g.y s.45
Related Search
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks