of 11

Etyka adwokatów i radców prawnych [fragment dot. klauzuli sumienia]

9 views
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Share
Description
Etyka adwokatów i radców prawnych [fragment dot. klauzuli sumienia]
Tags
Transcript
  § 14. Rozpoczęcie świadczenia pomocy prawnej i jej... o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypo spolitej Polskiej, wpisany na listę prawników zagranicznych prowadzoną przez okręgową radę adwokacką należy podać: a) tytuł zawodowy wyrażony w ję zyku urzędowym państwa macierzystego; b) wskazanie organizacji zawodowej w państwie macierzystym, do której należy, albo sądu, przed którym ma prawo występować zgodnie z prawem tego państwa; c) informację, że prawnik zagra niczny wykonuje stałą praktykę w zakresie odpowiadającym zawodowi adwo kata”. Dla porządku należało postanowienie to przytoczyć, choć wydaje się, że  jest to bardziej materia regulaminowa niż należąca do etyki zawodowej. § 14. Rozpoczęcie świadczenia   pomocy prawnej i jej warunki Każdego z etapów współpracy z klientem dotyczy szereg zasad etyki za wodowej adwokatów i radców prawnych. Dlatego też nie zawsze możliwe jest wyodrębnienie takich, które mają zastosowanie wyłącznie do jej rozpoczęcia, a więc etapu wstępnego czy inicjującego, który poprzedza wykonywanie czyn ności zawodowych składających się na pomoc prawną w ścisłym sensie. Więk szość z nich została w związku z tym omówiona w innych paragrafach. Mimo to należy rozpoczęcie świadczenia pomocy prawnej potraktować jako osobne zagadnienie etyki zawodowej, łest to uzasadnione tym, że istnieje szereg spe cyficznych problemów typowych tylko dla tego etapu współpracy, które są przedmiotem odrębnych unormowań. Ponadto poprawne dokonanie szeregu czynności na wstępie świadczenia pomocy prawnej może uchronić współpracę z klientem przed wieloma trudnościami, które mogą się pojawić, gdy np. sto sowne ustalenia nie zostaną poczynione. Innymi słowy, unikanie nieporozu mień we współpracy z klientem nie jest tylko wyłącznie kwestią sprawności i profesjonalizmu prawnika, ale także kwestią zasad etyki zawodowej.Zagadnieniem, od którego należy rozpocząć jest sygnalizowana już kilka krotnie kwestia odmowy udzielenia pomocy prawnej. Dotyczy ona więc, co do zasady, czynności przed rozpoczęciem współpracy z klientem i w ogóle niemożności jej podjęcia. Należy jednak zaznaczyć, że ustalenia w tym zakre sie mają w pewnej mierze zastosowanie również do zakończenia współpracy z klientem w toku świadczenia na jego rzecz pomocy prawnej, a więc sytuacji, którą zazwyczaj określa się po prostu jako wypowiedzenie pełnomocnictwa. Wynika to z dwóch powodów. Po pierwsze, większość przesłanek odmowy199   Rozdział 4, Marketing usług prawniczych... świadczenia pomocy prawnej oraz wypowiedzenia pełnomocnictwa jest toż sama. Przykładem może być chociażby wystąpienie konfliktu interesów lub prawna łub faktyczna niemożność wykonywania zawodu. Po drugie, jak była o tym mowa w paragrafie dotyczącym pojęcia pomocy prawnej i rynku usług prawnych, można mówić o ogólnym obowiązku jej świadczenia przez adwo katów i radców prawnych. Jako jego źródło może być potraktowany przede wszystkim sam charakter tych zawodów pojmowany w kategoriach misji oraz  jego funkcje społeczne związane z zapewnieniem każdemu dostępu do pomocy prawnej23. Możliwe jest jednak także odwołanie się do konstrukcji przepisów dotyczących właśnie odmowy pomocy prawnej.Są to art. 28 u,st. 1 PrAdw, zgodnie z którym „Adwokat może odmówić udzielenia pomocy prawnej tylko z ważnych powodów, o których informuje zainteresowanego. Wątpliwości co do udzielenia lub odmowy udzielenia po mocy prawnej rozstrzyga okręgowa rada adwokacka, a w wypadkach niecier- piących zwłoki - dziekan” oraz art. 22 ust. 1 RadPrU stanowiący, że „Radca prawny może odmówić udzielenia pomocy prawnej tylko z ważnych powo dów”. Obydwa przepisy wprowadzają więc rozwiązanie, zgodnie z którym od mowa świadczenia pomocy prawnej ma charakter wyjątku.  A contrario  można zatem sformułować zasadę ogólną nakładającą na adwokatów i radców praw nych obowiązek świadczenia pomocy prawnej. Następnie należy ustalić zakres tego obowiązku. Powyższe przepisy ustanawiające od niego wyjątek posługują się pojęciem „odmowy udzielenia pomocy prawnej”. Nie różnicują więc, czy odmowa ma miejsce przed rozpoczęciem współpracy z klientem, czy już w jej toku, co oznacza zakończenie tej współpracy. Zatem należy przyjąć, że zasada ogólna obowiązkowego świadczenia pomocy prawnej dotyczy również każ dego z tych etapów.Stanowisko to można poprzeć dodatkowymi argumentami funkcjonal nymi. Można bowiem łatwo zauważyć, że w toku świadczenia pomocy prawnej dochodzi do powierzenia przez klienta określonych interesów prawnikowi i są one realizowane np. poprzez prowadzenie sprawy. Zakończenie współpracy w jej trakcie musi, co do zasady, wiązać się ze zmianą prawnika, co zawsze może być dla klienta źródłem problemów lub niedogodności i obarczone jest dodatkowym ryzykiem wynikającym np. z biegnących terminów czy koniecz 23 Por.  B. Tiutiunik,  Odmowa podjęcia się obrony oskarżonego przez adwokata w postępo waniu karnym, Pal. 2000, Nr 7-8, s. 83. Autor wskazuje, że istnieją w tym zakresie dwa przeciw stawne poglądy. Pierwszy, leżący u podstaw obecnego uregulowania oraz starszy, uznający prawo adwokata do nieograniczonej odmowy udzielenia pomocy prawnej. Można by dodać, że drugi z poglądów jest charakterystyczny dla francuskiej tradycji etyki prawniczej. 200  §14. Rozpoczęcie świadczenia pomocy prawnej i jej... ności zapoznania się z dokumentami. Zazwyczaj będzie to dla klienta bardziej uciążliwe niż w przypadku odmowy rozpoczęcia współpracy, jeśli więc prze pisy chronią osobę poszukującą pomocy prawnej i ograniczają możliwość jej odmowy, to należy przyjąć, że tym bardziej chronią klienta, który już ową pomoc otrzymuje. W konsekwencji zakończenie współpracy w toku pomocy prawnej oznacza po prostu odmowę dalszego jej udzielania i jako takie mieści się w zakresie art. 28 ust. 1 PrAdw i art. 22 ust. 1 RadPrU.Zakres możliwej odmowy udzielenia pomocy prawnej wyznaczany jest przez klauzulę ważnych powodów. Zanim zostanie omówiona jej treść należy zwrócić uwagę na jeszcze jeden problem, a mianowicie jej stosunek do przepi sów wyłączających możliwość świadczenia pomocy prawnej przez prawnika. Możliwe są w tym zakresie dwa poglądy. Pierwszy polega na rozróżnieniu bezwzględnych i względnych przesłanek odmowy udzielenia pomocy prawnej w ten sposób, że pierwsze wynikają z odrębnych przepisów prawa oraz po stanowień kodeksów etyki zawodowej, a tym samym nie mieszczą się w klau zuli ważnych powodów. Drugie natomiast to takie przesłanki odmowy, które wynikają jedynie z owej klauzuli i nie mają odrębnej podstawy normatywnej. W konsekwencji przesłanki bezwzględne według tego ujęcia mogą być okre ślone jako obligatoryjne, natomiast względne jako fakultatywne24. Drugi po gląd ma charakter przeciwstawny i zakłada, że klauzula ważnych powodów ma szeroki charakter i obejmuje zarówno przesłanki bezwzględne, jak i względne. Zgodnie z tym, konieczność odmowy udzielenia pomocy prawnej na podsta wie odrębnych przepisów jest zawsze ważnym powodem w rozumieniu art. 28 ust. 1PrAdw i art. 22 ust. 1 RadPrU.Wydaje się, że za drugim poglądem przemawia więcej argumentów. Samo brzmienie przepisów, które stanowią, że prawnik „może odmówić”, a nie „od mawia” udzielenia pomocy prawnej z ważnych powodów sugeruje wprawdzie, że mamy do czynienia z upoważnieniem fakultatywnym. Oznaczałoby to, że przepisy te nie mogą obejmować sytuacji, gdy odmowa ma charakter obliga toryjny, ponieważ wynika z przepisów odrębnych. Jednakże należy pamiętać, iż są to przepisy ustanawiające wyjątek od zasady ogólnej, na podstawie któ rego a contrario  można tę zasadę w ogóle wyprowadzić. Na podstawie innych przepisów - na przykład ustaw procesowych - nie dałoby się takiego rozumo wania przeprowadzić. Można by co najwyżej uznać, że te ostatnie w ogóle nie dotyczą zagadnienia odmowy udzielenia pomocy prawnej, ponieważ w sposób 24 Ibidem,  s. 79. 201   Rozdział 4. Marketing usług prawniczych... bezwzględny ją wyłączają25. Zgodnie z tym ujęciem, obiektywna niemożność świadczenia pomocy prawnej powoduje, że ani nie można jej odmówić, ani udzielić. Wbrew temu zasadne wydaje mówienie o bezwzględnych przesłan kach odmowy. W konsekwencji trzeba przyjąć, że mieszczą się one w zakresie  jedynych przepisów, które wprost się do tego zagadnienia odnoszą, stanowią cych że adwokat i radca prawny „mogą odmówić” udzielenia pomocy.Omawiane upoważnienie należy wówczas traktować w każdym przypadku  jako obligatoryjne w tym sensie, że zawsze gdy wystąpią ważne powody ad wokat lub radca prawny ma obowiązek odmowy udzielenia pomocy prawnej. Natomiast same przesłanki owej odmowy można następnie podzielić na bez względne, a więc takie, w których przepisy lub postanowienia kodeksu etyki zawodowej wyłączają możliwość świadczenia pomocy prawnej bez względu na okoliczności oraz względne, a więc takie, które wymagają od prawnika oceny casu ad casum , czy w konkretnym przypadku określone okoliczności można uznać za ważne powody. Oceny takiej należy dokonywać przy pomocy kryteriów związanych z celem ustanowienia obowiązku udzielania pomocy prawnej i wyjątku od tej zasady, tj. ochrony osób poszukujących pomocy praw nej i zapewnienie, aby nie została im ona odmówiona w sposób arbitralny. Przez ważne powody o charakterze względnym powinno rozumieć się więc przede wszystkim niemożność należytego wykonywania czynności zawodo wych na rzecz klienta. Określone przesłanki w pewnych okolicznościach mogą do takiej niemożności prowadzić, a w innych nie i na tym polega ich względ ność. Jednakże zawsze, gdy zostaną one ocenione przez prawnika jako prowa dzące do owej niemożności, to ma on obowiązek odmowy udzielenia pomocy prawnej.Takie stanowisko nie wymaga logicznego utożsamienia podziału przesła nek na obligatoryjne-fakultatywne oraz bezwzględne-względne. Nie sugeruje zatem, że adwokaci i radcowie prawni mogą w sposób dowolny, kierując się wyłącznie własną wolą, odmawiać pomocy prawnej. Należy przy tym pamię tać nie tylko o tym, że klauzula ważnych powodów wyznacza zakres wyjątku, a zatem powinna być interpretowana zawężająco, ale także iż przypisanie oma 25 Wykładnia ta opiera się na założeniu, że dla wykonywania zawodów adwokata i radcy prawnego to ustawy zawodowe mają podstawowy charakter i zawierają zasady ogólne wykonywa nia zawodu. Inne przepisy mogą ustanawiać od nich wyjątki. Tak jest na przykład w odniesieniu do tajemnicy zawodowej, gdzie przepisy PrAdw i ustawy o radcach prawnych ustanawiają obo wiązek i ochronę tajemnicy, a inne przepisy, np. ustaw procesowych zawierają wyjątki, o czym będzie mowa w dalszych paragrafach. Analogicznie należy traktować relację między obowiązkiem udzielania pomocy prawnej a przesłankami odmowy wynikającymi z Innych ustaw. 202  § 14. Rozpoczęcie świadczenia pomocy prawnej i jej... wianej konstrukcji charakteru fakultatywnego poszerzałoby zakres owego wy  jątku, umożliwiałoby arbitralne jego stosowanie, a w niektórych przypadkach również jego nadużycie, co czyniłoby iłuzorycznym ogółną zasadę obowiąz kowego świadczenia pomocy prawnej. Innymi słowy, uznaniowość w propo nowanej interpretacji polega na tym, że prawnik ocenia, czy występują ważne powody, a jeśli tak, to musi odmówić pomocy prawnej, a nie na tym, że jeśli stwierdzi, iż ważne powody mają miejsce, to dopiero - zgodnie ze swoją wolą - odmawia lub nie. Choć więc cały powyższy wywód może wydawać się skon centrowany na bardzo szczegółowym zagadnieniu pojęciowym, to ma on duże znaczenie praktyczne. Nie powoduje przy tym konieczności odrzucenia do robku doktryny w zakresie systematyzacji bezwzględnych i względnych prze słanek odmowy.Bezwzględne przesłanki odmowy udzielenia pomocy prawnej wynikają z przepisów odrębnych, a także postanowień kodeksów etyki zawodowej, wyłą czających możliwość świadczenia pomocy prawnej bez względu na okoliczno ści. Jest ich wiele i trudno dokonać w tym miejscu ich wyczerpującego wylicze nia. Można je jednak podzielić na klika grup26. Po pierwsze, adwokat lub radca prawny jest objęty zakazem wykonywania zawodu, np. wskutek orzeczenia o niezdolności wykonywania zawodu, orzeczenia kary dyscyplinarnej zawie szenia w czynnościach zawodowych lub tymczasowego zawieszenia w czyn nościach zawodowych w związku z toczącym się postępowaniem dyscypli narnym. Po drugie, udzielnie pomocy prawnej byłoby niezgodne z prawem, np. ze względu na posiadanie już przez oskarżonego 3 obrońców. Po trzecie, ze sprawą zgłasza się osoba nieupoważniona (będzie o tym mowa poniżej) lub organ wyznaczający obrońcę lub pełnomocnika z urzędu nie jest właściwy. Po czwarte, występuje konflikt interesów, w szczególności uregulowany na grun cie ZZEAiGZ lub KERP, a także sprzeczność interesów w rozumieniu przepi sów KPK (będzie o tym mowa w rozdziale dotyczącym konfliktu interesów).W odniesieniu do względnych ważnych powodów odmowy należy jeszcze raz zaznaczyć, że powinno się je oceniać w konkretnych przypadkach, czy wy stępuje niemożność należytego wykonywania czynności zawodowych na rzecz klienta.  B. Tiutiunik   wskazuje na dwie grupy takich sytuacji: charakter zarzu canego oskarżonemu czynu oraz okoliczności leżące po stronie prawnika27. Bardziej oczywista wydaje się druga grupa, która obejmuje takie przypadki  jak brak przygotowania merytorycznego do prowadzenia sprawy wymagają 26  Ibidem,  s. 80-81. 11 ibidem,  s. 85. 203
Related Search
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks