of 9

Główne cechy podejścia sieciowego

5 views
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Share
Description
Relacje (powiązania) sieciowe stanowią bazujące między innymi na współpracy związki łączące przedsiębiorstwa z pozostałymi podmiotami rynkowymi. Zbiór ta-kich powiązań sieciowych tworzy sieć biznesową. Mimo relatywnie bogatej i wciąż rozwijanej
Tags
Transcript
  ORGANIZACJA I KIEROWANIE •  nr 4/ 2009 (138) 75 MILENA RATAJCZAK-MROZEK GŁÓWNE CECHy RELACJI SIECIOWyCH PRZEDSIębIORStW (PODEJśCIE SIECIOWE, NEtWORK APPROACH    ) 1. Wprowadzenie Relacje (powiązania) sieciowe stanowią bazujące między innymi na współpracy związki łączące przedsiębiorstwa z pozostałymi podmiotami rynkowymi. Zbiór ta-kich powiązań sieciowych tworzy sieć biznesową. Mimo relatywnie bogatej i wciąż rozwijanej literatury poświęconej kooperacji, pozostaje ciągle aktualne pytanie, czym powiązania sieciowe wyróżniają się na tle tradycyjnych związków transakcyjnych łączących przedsiębiorstwa. Dlatego celem artykułu jest usystematyzowanie dotychczasowego dorobku i zaproponowanie głów-nych cech charakteryzujących relacje sieciowe świadczące o ich istocie (zgodnie z po- dejściem sieciowym ( network approach ). 2. Podejcie sieciowe Podejście sieciowe ( network approach ), jako nowa koncepcja współpracy między podmiotami gospodarczymi, powstało pod koniec lat siedemdziesiątych XX wieku w następstwie zmian technologicznych zachodzących na rynku przedsiębiorstw ( Bu-siness-to-Business, B2B ) oraz zwiększonej konkurencji międzynarodowej. Eksponuje się w nim znaczenie całokształtu kontaktów firmy z otoczeniem, tworzących wielo-podmiotowe, skomplikowane układy zależności relacji i rozbudowaną sieć powią-zań. Przełomowe poglądy w tym zakresie 1  zaprezentowała Grupa IMP – Industrial 1 Zjawisko występowania powiązań między przedsiębiorstwami było wcześniej znane, jednak tradycyj-nie koncentrowano się na analizie poszczególnych dwustronnych transakcji, a nie poświęcano uwagi cało-kształtowi relacji.  Milena Ratajczak–Mrozek ORGANIZACJA I KIEROWANIE •  nr 4 / 2009 (138) 76 Marketing and Purchasing Group. Obecnie Grupa IMP stanowi forum wymiany my- śli i wyników badań dla naukowców z 42 krajów z całego świata, a jej główni przed-stawiciele to H. Håkansson, D. Ford , J. Johanson, L.G. Mattsson oraz I. Snehota. 3. Cech relacji sieciowch – przegląd taela 1. Przegląd cech relacji sieciowch proponowanch w lieraurze przedmiou  Autor Cechy powiązań sieciowychH. Håkansson [11, s. 10–26]• bliskość• kompleksowość• długoterminowośćG. Easton [3, s. 22]• wzajemna orientacja podmiotów• zależność • wzajemne zobowiązania• inwestowanie w powiązania sieciowe• atmosfera wzajemnych kontaktów (wywodząca się z koniktów lub dobrej współpracy)D. Ford, H. Håkansson, J. Johanson [5, s. 26–41]M. Holmund, J. Å Törnroos [10, s. 305–306]• specyka powiązania (dynamika, stopień wykorzystania potencjału, cha - rakter wymiany oraz interakcji)• wzajemność (stopień wzajemności, symetryczność, posiadanie władzy, zależność od zasobów)• osobliwość (wyróżniające cechy)• długoterminowe podejście• związki z otoczeniemD. Ford, L. E. Gadde,H. Håkansson, I. Snehota [6, s. 2–11]• interakcja• współzależność• niekompletność organizacjiH. Håkansson, I Snehota [9, s. 7–9]D. McLoughlin, C. Horan [12, s. 287–289]• cechy strukturalne (kontynuacja, kompleksowość, symetryczność, niefor - malność)• cechy procesowe (adaptacje, kooperacja i konikt, społeczne interakcje, rutyny)K. Fonfara [4, s. 12]• kontynuacja powiązań • wielostronny charakter relacji • złożoność • bezpośredniość • nieformalny charakter • symetryczność W. Czakon [2, s. 10]• wymiana (informacyjna, materialna i energetyczna)• zaangażowanie (pogłębianie i poszerzanie istniejących relacji wymiany) • wzajemność (obejmująca wymianę informacji oraz wspólne, skoordyno - wane podejmowanie decyzji na tej podstawie) Źródło: Opracowanie własne na podstawie opisów źródłowych.  ORGANIZACJA I KIEROWANIE •  nr 4/ 2009 (138) Główne cechy relacji sieciowych przedsiębiorstw (podejście sieciowe...) 77 W światowej literaturze przedmiotu dużo miejsca poświęca się analizie podej-ścia sieciowego i sieci biznesowych. Brakuje jednak systematyzacji i wskazania cha-rakterystyk wyraźnie odróżniających relacje sieciowe od innych związków transak-cyjnych łączących przedsiębiorstwa. Przegląd podstawowych proponowanych cech relacji sieciowych zawarto w tabeli 1. Ponadto nie ma jednej, jasno sformułowanej i powszechnie akceptowanej definicji sieci biznesowej, a termin „sieć” powoli staje się pewną kategorią pierwotną, która ma zająć miejsce tradycyjnie rozumianego rynku oraz rzeczywistości gospodarczej. Dodatkowy problem stwarza fakt, że w polskich opracowaniach naukowych analiza powiązań sieciowych dopiero się rozwija i kształ- tuje, natomiast w literaturze zagranicznej ta koncepcja przechodzi już kolejny etap rozwoju. Pluralizm poznawczy wywołuje potrzebę osadzenia rozważań na określo- nych pojęciach podstawowych. Stąd konieczna jest systematyzacja oraz wyznaczenie głównych cech powiązań sieciowych i tworzonych przez nie sieci biznesowych. 4. trz główne cech wróżniające relacje sieciowe – propozcja Na gruncie krytycznej analizy cech sugerowanych przez innych badaczy, można zaproponować trzy podstawowe cechy, które świadczą o tym, że dany związek jest relacją sieciową (porównaj rysunek 1). Są nimi:ciągła interakcja,  współzależność,  nieskończoność.  CIĄGŁA INTERAKCJAPowiązania formalne i nieformalneDługoterminowośćWSPÓŁZALEŻNOŚĆ Powiązania w zakresie zasobów NIESKOŃCZONOŚĆBrak wyraźnych granic i struktury Powiązania w zakresie podmiotówPowiązania w zakresie działań RELACJASIECIOWA Rsunek 1. Główne cech relacji sieciowch Źródło: Opracowanie własne.  Milena Ratajczak–Mrozek ORGANIZACJA I KIEROWANIE •  nr 4 / 2009 (138) 78 5. Ciągła inerakcja Ciągła interakcja  jest centralną ideą podejścia sieciowego i jednocześnie ogól-nym wyznacznikiem działania przedsiębiorstw. Interakcja z pozostałymi podmio- tami rynkowymi stanowi najbardziej fundamentalną aktywność przedsiębiorstw. Ponadto, interakcja nie stanowi wyłącznie dwustronnego fenomenu, gdyż na każdą interakcję oddziałują powiązania z pozostałymi podmiotami bezpośrednich relacji firmy, jak i interakcje tych podmiotów. Stąd skutki danej relacji sieciowej (zarówno pozytywne, jak i negatywne) mogą się przenosić na innych uczestników sieci. W kon- sekwencji, w wymiarze strategicznym ciągła interakcja oznacza, że chcąc zrozumieć działanie przedsiębiorstwa lub podejmując decyzje zarządcze, należy brać pod uwagę wszystkie powiązania, które istnieją pomiędzy podmiotami oraz zachodzące mię-dzy nimi relacje. Ciągła interakcja łączy się ze współistnieniem powiązań formalnych i nieformal- nych oraz długoterminowością. Relacje tworzą się między innymi w wyniku wymiany technologicznej, handlowej, finansowej, ale także – społecznej. Powiązania sieciowe nie ograniczają się więc wyłącznie do organizacji i związków sformalizowanych (na przykład w formie prawnej). Duże znaczenie przypisywane związkom o charakterze nieformalnym, w znacznej mierze wyróżnia relacje sieciowe. Z kolei długotermino- wość stanowi immanentną cechę interakcji, nierozerwalnie związanej z historycznym rozwojem powiązania sieciowego w czasie. Długoterminowość można określić jako oczekiwanie kontynuacji relacji, co oznacza, że relacje w zamierzeniu podmiotów są długoterminowe (pojawienie się bardzo znaczącej okazji rynkowej może jednak doprowadzić do ich zerwania). Długoterminowość decyduje w dużej mierze o sta-bilności sieci biznesowej oraz wielu korzyściach wynikających ze współpracy. 6. Współzależnoć W gospodarce praktycznie nie występują podmioty całkowicie samowystarczalne. Stąd drugą cechą relacji sieciowych jest współzależność  w zakresie zasobów ( resource ties ), podmiotów, zwanych też aktorami sieci ( actor bonds ) oraz działalności ( activity links ). Przy czym najważniejszą jest pierwsza z nich. Współzależność w zakresie zasobów oznacza wzajemną wymianę, adaptację i za- leżność od zasobów kontrolowanych przez inne podmioty [7, s. 22]. Dzięki współ- pracy przedsiębiorstwa zyskują między innymi dostęp do zasobów technicznych, surowców i materiałów, kapitału ludzkiego oraz finansowego. Z jednej strony umoż- liwione zostaje pozyskanie zasobów partnerów relacji (jak i dopiero ich kolejnych partnerów), a z drugiej – możliwe jest wspólne dokonanie inwestycji w nowe zasoby,  ORGANIZACJA I KIEROWANIE •  nr 4/ 2009 (138) Główne cechy relacji sieciowych przedsiębiorstw (podejście sieciowe...) 79 dotąd niedostępne dla działających samodzielnie podmiotów. Wymiana i wzajemna adaptacja zasobów (która obejmuje również dostosowanie do wymogów i potrzeb produktowych, dostawy  just-in-time ) powoduje, że przedsiębiorstwa tym bardziej dążą do zacieśnienia związków kooperacyjnych, a w ramach danego powiązania sie- ciowego tworzona jest wartość dodana.Jednostkami, które łączą relacje sieciowe są wszyscy uczestnicy rynku. Tym sa-mym relacje sieciowe mogą mieć kierunek wertykalny (na przykład z dostawcami lub odbiorcami, odzwierciedlające klasyczny łańcuch dostaw), jak i horyzontalny (z konkurentami, specjalistycznymi dostawcami usług czy firmami consultingo- wymi). Związki łączące partnerów relacji oparte są na doświadczeniu, pogłębianej wiedzy (na przykład dotyczącej procesów produkcyjnych oraz potrzebnych rozwią-zań) i budowanym z czasem wzajemnym zaufaniu. Natomiast współzależność wynikająca z działalności oparta jest na podejmowa-niu wspólnych aktywności przez partnerów wymieniających zasoby. Każde przed-siębiorstwo będące uczestnikiem sieci biznesowej ma umożliwione realizowanie je-dynie części zadań tradycyjnie wykonywanych przez jedną organizację. Podsumowując, można zauważyć, że podmioty kontrolują zasoby i przeprowa- dzają działania, które z kolei łączą zasoby. Natomiast zarówno na poziomie zasobów, działań, jak i podmiotów dochodzi do interakcji. Jednocześnie to właśnie współza- leżność umożliwia mobilizację dużej części sieci biznesowej i przeprowadzenie szyb- kich zmian w odpowiedzi na zmiany otoczenia gospodarczego. 7. Nieskończonoć Trzecia ze zidentyfikowanych cech – nieskończoność  powiązań i sieci, oznacza, że nie można jednoznacznie i wyraźnie określić granic ani struktury sieci bizneso-wej. Brak wyraźnych granic oznacza w tym kontekście brak granic i kategorii na- rzucanych przez tradycyjne struktury organizacyjne. Trzeba podkreślić, że nieskoń- czoność jest rezultatem nieskończonej potencjalnej liczby związków bezpośrednich i pośrednich między podmiotami, a nie – nieskończoności zasobów na świecie. Wy- znaczenie granic sieci jest możliwe tylko na zasadzie arbitralnego osądu. Porównaj [8, s. 192], [7, s. 36]. W związku z tym, obraz sieci ( network picture ) nakreślony przez różne podmioty jest odmienny, ponieważ wiele firm nie zna pełnej listy uczestni-ków sieci biznesowej, w której funkcjonuje (zwłaszcza w zakresie powiązań niebez-pośrednich). Nieskończoność powiązań sieciowych implikuje problemy badawcze. Powstaje zagrożenie przyjęcia perspektywy, zgodnie z którą „wszystko jest siecią”. W związku z tym można wskazać na istotne rozwiązanie tak postawionego problemu w postaci idei kontekstu sieci ( network context  ). Kontekst sieci danej firmy tworzy całkowita
Related Search
Advertisements
Related Docs
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks