of 29

Küresel Politikanın Uzun Döngüsü ve Ulus-Devlet

14 views
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Share
Description
Bu makalenin tüm hakları Uluslararası İlişkiler Konseyi Derneği'ne aittir. Önceden yazılı izin alınmadan hiç bir iletişim, kopyalama ya da yayın sistemi kullanılarak yeniden yayımlanamaz, çoğaltılamaz, dağıtılamaz, satılamaz veya herhangi bir
Transcript
    Y ayın ilkeleri, izinler ve abonelik hakkında ayrıntılı bilgi:   E-mail:  bilgi@uidergisi.com  Web: www.uidergisi.com  Uluslararası İlişkiler Konseyi Derneği  | Uluslararası İlişkiler Dergisi   Söğütözü Cad. No. 43 , TOBB-ETÜ Binası,  Oda No. 364, 06560 Söğütözü | ANKARA Tel: (312) 2924108 | Faks: (312) 2924325 | Web: www.uidergisi.com | E- Posta: bilgi@uidergisi.com  Küresel Politikanın Uzun Döngüsü ve Ulus-Devlet George Modelski University of Washington Bu makaleye atıf için :  Modelski, George, “ Küresel Politikanın Uzun Döngüsü ve Ulus -Devlet”, Uluslararası İlişkiler  , Cilt 2 , Sayı 7 (Güz 2005), s. 3-30.   Bu makalenin tüm hakları Uluslararası İlişkiler Konseyi Derneği’ne aittir. Önceden yazılı izin alınmadan hiç bir iletişim, kopyalama ya da yayın sistemi kullanılarak yeniden yayımlanamaz, çoğaltılamaz, dağıtılamaz, satılamaz veya herhangi bir şekilde kamunun ücretli/ücretsiz kulla nımına sunulamaz. Akademik ve haber amaçlı kısa alıntılar bu kuralın dışındadır.   Aksi belirtilmediği sürece Uluslararası İlişkiler  ’de yayınlanan yazılarda belirtilen fikirler yalnızca yazarına/yazarlarına aittir. UİK Derneğini, editörleri ve diğer yazarları bağlamaz.    Kiiresel PoHtikanln Uzun Dongiisii ve Ulus-Devlet* George MODELSKI '''' ZET Modern zamanlarda birbiri ardmdan gelen dunya gUflerinin kuresel sistemi ~ekillendirdigini soylemek mumkundur. Kuresel orgut ifin aktif odak ~ ana kadar hep bir dunya gucu olmw;tur ve bu gucun kimligi, degerleri ve kaynaklart modern dunya tecrubesini etkilemi$tir. 1500 yllmdan beri dort illke kilresel kar jzllklz bagzmlzltgm yonetiminde szrayla baskm bir rol oynamzljlardlr ve bu nedenle bir dilnya gUcil tammma uymaktadzrlar: Portekiz, Hollanda, jngiitere ve ABD. Her bir dilnya gilcil oldukfa dilzenli bir Ijekilde bir digeri taraftndan takip edilmi jtir. Bu silref, siyasi bir sistemde rejimlerin birbirini takip etmesini hatzrlatmaktadzr, ancak bununla. da kart$tmlmamalzdzr. Her bir kilresel gilce uzun bir dongu kar jzltk gelmektedir. Bunun istisnasz ingiltere'dir, funkil ingiltere bu fjekilde iki dongu gefirmi jtir. Anahtar kelimeler: Uzun Dongil, Kilresel Politika, Kilresel Sistem, Kilresel Gilf, Ulus-Devlet The Long Cycle of global Politics and the Nation-State ABSTRACT In modern times succession of world powers shaped the global system. The active focus for global organization has always been world power and that the identity, values and resources of that power have shaped modern world experience. We observe that, since 1500 four states have in turn played dominant role in the management of global interdependence and therefore fit the description of world power: Portugal, the Netherlands, Britain and the US. In airly regular pattern each world power has been succeeded by another in process that recalls, though it is not to be confused with the long-term succession of political regimes in political system lacking regularized elections. One long cycle corresponds to each global power,. except in the case of Britain, who has experienced two such cycles. Keywords: Long Cycle, Global Politics, Global System, Global Power, Nation-State • Orijinal b~hgt The Long Cycle of Global Politics and the Nation-State olan bu makale, Comparative Studies in Society and History, Cilt 20, 1978 de yaymlaru:IU§br. Makalenin telif hakkI Cambridge University Press tarafmdan yaymlanan Comparative Studies in Society and History'ye aittir. Makalenin Tfukc;e ye c;evrilmesine izin veren Cambridge University Press'e tei?€kkfu ederiz. Makalenin ingilizee'den Tfukc;e ye terctimesi Bureu YaVuz tarafmdan yap~br Makaleye orijinal metinde ohnayan klSa ozet, anahtar kelimeler, kaynak<;a eklenmi.9 ve makalenin sonuna genif,l ingiIizee ozeti konmuf,ltur. Bu makale, International Political Science Association'm Edinburgh, tsko<;ya da 21 Agustos 1976'da yapilan 10. Diinya Kongresi'nde sunulan bildirinin gozden ge<;irilmif,l halidir. (21. BOli.im: The Future of World Politics: Functionalism or Territoriality?) Bu <;abf,lmayla ilgili araf,lbrma 1973-1974 yillarmda Harvard Universitesi'ndeki Center for International Affairs'de yapllrruf,lbr. University of Washington UWSIARARASljLl~KllER CUt 2, SaYI 7, Giiz 2005, s. 3-30 3  UI USLARARASlili~KilER/IMTmNATIONALRELAnOI\lS U :lun Dongii: Temel Kavramlar 1 Bir donguyu bir sistemin omriinde veya rall§masmda) tekrarlanan bir model olarak tammlayahm. Sozkonusu kavram r;;unu ima etmektedir: Sistem belirli bir sure ic;erisinde anlamh bir r;;ekilde bar;;langlC; noktasma geri doner ve daha onceki bir ar;;amadaki haline yeniden kavur;;ur. Eger boyle bir davramr;; kamtlanabilir ~ekilde duzenliyse ve potansiyel olarak tahmin edilebilir bir r;;ekilde tekrar meydana geliyorsa boyle bir davramr;; dongusel veya periyodik olarak tammlanabilir. Donguler genel olarak egilimlerden farkhdlr.   Omrunu veya c;ahr;;masml gozlemledigimiz sistem, kuresel siyasi sistemdir.3 Bu sistem r u r;;ekilde tammlanabilir: Kuresel problemlerin veya ili ]kilerin yonetimi ic;in kurumlar ve duzenlemeler veya kuresel karr;;lhkh baglmhhgm yonetimi ic;in yapl. Bu sistem yakla ]lk olarak 1500 yllmda kurulmu ]tur ve hala bizimledir: 4 Boylece gec;ici olarak dunyaYl siyasi bir birim olarak kapsamaktadlr ve dikkatimizin sadece bildik A vrupa mesele ve olaylanyla me ]gul olmasml onleyerek kltalararasl, okyanussal ve kuresel olc;ekli kar ]lhkh baglmhhk modellerine de dikkat c;ekmektedir. Siyasi olarak bu sistemin kuresel olmayan seviyelerde kar ]lhkh baglmhhgm yonetimi ic;in olu ]turulan siyasi sistemlerden ayn analiz edilmesi gerekir. Kuresel olmayan sistemler; r;;ehirlerin, koylerin veya eyaletlerin yerel siyasi sistemleri; Fransa, Japonya ve Etiyopya gibi ulkelerin devlet olc;ekli (veya "ulusal") siyasi sistemleri, Avrupa veya Musliiman dunyasl gibi c;e ]itli odak noktalan (guvenlik, din gibi) olan b61gesel siyasi sistemler olabilir. Fonksiyonel olarak, dunya ticareti (uzun mesafeli ticaret) veya kiiltiir gibi diger kuresel yapllardan aYlrdedilmelidir. Tum dunya kendi eyaleti oldugu 6lc;ude kuresel sistemin belli bir bolgeye ait ozel endi ]eleri yoktur ve ashnda belli bir bolgeye ait degildir; Sozkonusu sistem uzun menzilli ekonomik i ]lerin anahatlanm ve mekanizmalanm ilgilendirdigi ve duzenledigi olc;ude, buyuk olc;ude denizle ve gunumuz ]artlanna daha uygun olarak havayla ilgili ve karasal dl ]ldlr. Temel C;lkl ] noktamlz olan ve daVram ]l bu analizin konusu olan kuresel siyasi sistem (veya klsaca kuresel sistem) 1 Uluslararasl olaylardaki siyasi dalgalanma ve donemlerle ilgili olarak bkz. Quincy Wright, Study of War, Chicago, University of Chicago Press, 1942, s. 1271-1276. 2 A~lk bir tamm i~in bkz. Joseph A Schumpeter, Business Cycles, New York, McGraw-Hill Co., 1939, Cilt 1, s. 200. 3 Kiiresel siyasi sistem kavramlyla ilgili olarak bkz. George Modelski, Principles of World Politics, New York, 1972, Chapter 12. Akllda tutulacak temel nokta ~udur Kiiresel siyasi sistem, ulusal veya yerel degil, kiiresel siirec;lerle ilgili olarak yetki payla~lIm (kim yonetmektedir?) ve kamu hizmetleri sorunlanyla (ne ama~la? ilgilenmektedir. 4 Bu tarih doniim noktasl olarak kabul edilir: William McNeill, The Rise of the West, Chicago, University of Chicago Press, 1963, Part III; Ludwig Dehk, The Precarious Balance, New York, Knopf,1962. 4  Kuresel Politikamn Uzun Dongiisu ve Ulus-Devlet b ~l nglcmd n beri, dunyaya egemen olacak gu<;:lii bir merkezioto- riteden yoksundur. Merkezi, otoriter ve idari olarak diger diinya siyasi sistemlerini denetleyen, sadece kuresel seviyede karf?lhkh baglmhhgl yonetmeyen, aym zamanda bu gezegende bolca bulunan diger ulusal, yerel ve bolgesel sistemleri yoneten bir diinya devleti ne ge<;:migte ne de bugiin olmamlg t1r. Diinya bu ozel anlamda bugiine kadar iistiin bir otoriteden yoksun olan adem-i merkeziyetc;i bir yonetimdir. Bu durum - goriinii~te bir diinya devletinin olm yl~l -bazl gozlemcilerin diinyada hic;bir ~ekilde kiiresel siyasi orgiitiin olmadlgl ve modern zamanlardaki uyum ve duzenin gen;ek ogelerinin siyasete hic;bir gey borc;lu olmadlgl, ama ekonomiye hergeyi borc;lu oldugu sonu cuna varmalarma neden olmu§tur. Immanuel Wallerstein, klsa siire once yaymlanan The Modern World SystemS adh c;ah§masmm girig paragrafmda bu durumu aC;lkc;a Hade etmi§tir: Onbe$inci yiizyllm sonlarmda ve onaltmcl yiizyllm ba$lannda Avrupah diinya ekonomisi olarak adlandlrabilecegimiz bir$ey ortaya ~lkh. Bu bir imparatorluk degildi .. Diinyamn daha once bilmedigi ve modern diinya sisteminin belirgin ozelligi olan bir ~e it sosyal sistemdi. Siyasi degil, ekonomik bir birlikti. Sistemin p r~ l n arasmdaki temel bag, ekonomik 'oldugu i~in bir dunya ekonomisiydi... Wallerstein'a gore bu dunya ekonomisi nin olu§umunu anlamada en onemli olan kavram kapitalizmdir. Ona gore kapitalizm ve dunya ekonomisi (tek ir;;boliimu, fakat c;oklu politikalar ve kiiltiirlE~r aym ma dalyonun farkh yuzleridir. 6 Tarihi bir genelleme yapllarak kapitalizm diinya sistemini yarath denebilir. Ancak bir siyaset bilimci r u argiimam kabul etmekte zorlanmaktadlr: Bir diinya devleti ya da imparatorlugu olmayan bir sistemin her hangi bir siyasi orgutii veya temel olarak nitelenebilecek siyasi bag lantllan yoktur. Bir diinya devletinin olmamasl hic;bir politikamn 01- mamas 1 anlamma gelmemektedir, ancak diger bazl, muhtemelen daha az ar;;ikar, fakat daha ilginc; siyasi yapl §ekilleri olduguna i§aret ehnektedir. Oldukc;a muhtemeldir ki bu durum, siyasi faaliyetlerin ve endi§elerin (orne gin savar;; r;;ekilleri arhnasl anlamma gelebilir. Diinya imparatorlugunun olmamasl, kuresel kar§lhkh baglmhhgl bazen neredeyse tiimiiyle tek bir birimde tutan siyasi diizenlemelerle tiimiiyle 5 Immanuel Wallerstein, The Modern World System Capitalist Agriculture and the Origins of the European World Economy in the 6th Century New York, Academic Press, 1974, s. 15. 6 Immanuel Wallerstein, The Rise and Future Demise of the World Capitalist System: Concepts for Comparative Analysis , Comparative Studies in Society and History Cilt 6, Sayl 4, Eyliil1974, s. 391. 5  ULUSL R R SliLi~KllER INTmN TION LREL TlONS uyumludur. Diger zamanlarda ise yonetim ya daha geni§ §ekilde payla- ~n yor olabilir veya kan§lk bir duruma donu§mu§ olu . Kuresel sistemde e§siz bir §ekilde baskm olan varhklara dunya gu<;;- led adl verilecektir.7 Tarihi olarak dunya gucunun bir ornegi ingiltere'dir: 19. yiizyllda ingiltere bir dunya duzeni yapISt surdurmii§tUr. 0 donemin sonunda bu sistem Pax ritannica olarak isimlendirilmi§tir. Daha teknik olarak diinya gii<;;lerini §u §ekilde tammlayabiliriz: Kar§dlkh baglmhhgm kiiresel katmanmda duzen korumayt tekelle§tiren (yani yansmdan daha fazlaslfil kontrol eden) bidmler. ingiltere'nin durumunda bu durum deniz hakimiyeti ve kuresel olaylan §ekillendirmede benzer bir kapasite anlamma gelmektedir. Wallerstein'm gorii§uyle tam bir tezat olu§turacak §ekilde modern zamanlarda "birbiri ardmdan gelen diinya gu<;;lerinin kuresel sistemi §ekillendirdigini" soyleyebiliriz. Dunya gu<;;lerinin kiiresel sistemi yaratttgmi ve surdurdugunu iddia etmek, kiiresel kar§lhkh baglmhhgm aym doneminde ve aym alanlarmda ekonominin, ticaretin, bankaclhgm ve maliyenin rolUnii inkar etmek anlamma gelmez. Bu durum ekonomik ve siyasi faktorledn goreceli onemiyle ilgili potansiyel olarak verimsiz bir tartl§maya girmek anlamma da gelmez. Kuresel sistemin kokenlerinde ve <;;ah§masmda ticaret, maliye ve eninde sonunda sanayi §uphesiz onemli ve hatta bazen belki de a§lf1 roller oynaml§lardlr, ancak asIa kuresel sistemde tek temel baglanhlar olmaml§lardlr. Eger bu konulardaki politikaya bakarsak, baskm olan ger<;;ek §udur ki kiiresel orgiit i<;;in aktif odak §u ana kadar hep bir dunya gucu olmu§tur ve bu giiciin kimligi, degerleri ve kaynaklan modern dunya tecrubesini etkilemi§tir. $imdi, tekrarlanan davram§ modelleri olan dongu kavramma geri donelim ve yonetici rolUne uygun olarak surekli degi§en kuresel sistemin varhgml belirleyelim. A yrmtlh bir §ekilde gosterecegimiz gibi 1500 yllmdan beri dort ulke kiiresel kar§lhkh baglmhhgm yonetiminde slrayla baskm bir rol oynaml§lardlr ve bu nedenle bir diinya gucu tammma uymaktadlrlar: Portekiz, Hollanda, ingiltere ve ABD. Her bir dunya gucu olduk<;;a diizenli bir §ekilde bir digeri tarafmdan takip edilmi§tir. Bu sure<;; duzenli se<;;imleri olmayan siyasi bir sistemde siyasi rejimlerin uzun vadeli olarak birbirini takip etmesini hahrlatmaktadlr, ancak bununla da kan§tmlmamahdlr. Her bir kuresel 7 Dunya (veya kuresel) gu<;:ler kuresel siyasi sistemi kontrol etmektedir (veya onemli 6l<;:ude kontrol etmektedir) ve bu yuzden diger kuresel sure<;:leri (uzun mesafeli seyahat gibi) du-zenleme kapasitesine sahiptir. Ancak ulusal veya yerel siyasi sistemleri veya sure<;:leri kont-rol etmezler. 6
Related Search
Advertisements
Related Docs
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks