of 3

Status moralny zwierząt a etyka Kanta

53 views
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Share
Description
Status moralny zwierząt a etyka Kanta
Tags
Transcript
  Iga Głażewska1 r. I st. MISHStatus moralny zwierząt a etyka Kanta.W ciągu ostatnich kilku lat zaoserwowa! możemy zwi"kszenie zainteresowania# zar$wno aka%emik$w &ak i aktywist$w# animal stu%ies. Wy%a&e si"# że rozważania na% moralnym i 'rawnymstatusem zwierząt stały si" istotnym elementem ws'$łczesne& re(leks&i (ilozo(iczne&.)ozważa&ąc moralną 'ozyc&" zwierząt nieczłowieczych# nie s'os$ nie ws'omnie! o Kancie. *ego(ilozo(ia moralna wywarła ogromny w'ływ na zacho%nią (ilozo(i" oraz 'rawo%awstwo + a tymsamym na utrwaloną w kulturze 'ers'ektyw" s'o&rzenia zar$wno na etyczny status zwierząt# &ak r$wnież ko%y(ikac&" ich 'ołożenia. Kwestia stosunku lu%zi %o zwierząt w etyce kantowskie& u%ziwiele kontrowers&i i %oczekała si" s'rzecznych inter'retac&i. ,ez 'rzesa%y rzec można# żewi"kszo-! teoretyk$w oraz aktywist$w zaangażowanych w ruch 'raw zwierząt uważa &ą zakrzyw%zącą woec zwierząt nieczłowieczych oraz szko%liwą  1 .  %rugie& strony# cz"-! a%aczyzwraca uwag" na to# że etyka Kanta %ostrzega moralną istotno-! zwierząt# kt$ra o%'owia%ałay/'otrzeom/ ws'$łczesnego ruchu walki o 'rawa zwierząt# a &e& roz'owszechniona krytyka wynikam.in. z selektywne& lektury %zieł (ilozo(a z Kr$lewca 0 . W swo&e& 'racy chciałaym zarysowa! istnie&ące inter'retac&e (ilozo(ii Kanta w zakresie stosunkulu%zi %o innych zwierząt oraz ich mie&sce we ws'$łczesne& teorii 'raw zwierząt.żey m$c rozważa! stanowisko Kanta woec istot innych niż lu%zie# należy 'rze%ewszystkim 'rze%stawi! zasa%nicze założenia kantowskie& etyki oraz &e& genez". W wieku 23III wzrosło zainteresowanie uczonych iologią oraz tymi %zie%zinami# kt$re %zi-nazywamy antro'ologią czy soc&ologią. ,a%acze szukali iologicznych 'o%staw lu%zkichzachowa4# naturalnych czynnik$w warunku&ących lu%zkie ycie w -wiecie. ,ez wzgl"%u na to czyKant -le%ził 'race 'oszczeg$lnych uczonych# musiał y! -wia%om toczącego si" %yskursu.5złowiek u&mowany ył &ako element -wiata natury# kieru&ący si" w swoim życiu taką też#wywie%zioną z natury# etyką. 6wiat natury (unkc&onu&e w okre-lony# 'recyzy&ny s'os$7 lu%zkie%ziałania uwarunkowane są -ro%owiskowo 8genetycznie# 'o'rzez 'roces wychowawczy etc.9 :każ%e %ziałanie wywoływane &est wi"c 'rzez &aką- 'rzyczyn"  .  Kant o'racowu&ąc własną etyk" normatywną chciał wyzwoli! człowieka z tego 'rzyczynowo:skutkowego 'ara%ygmatu. ;osze%ł %owniosku# że tym co może na%a! wyzwoli! człowieka# na%a! mu autonomi"# &est rozum. ;zi"kiniemu możliwe &est 'o%e&mowanie %ecyz&i# 'lanowanie# %ziałanie niezależnie o% %eterminizmunatury. *e%ynie rozum może rozsą%za! o nasze& etyce7 nie ma i nie może y! w nie& mie&sca naemoc&e. <o# mi"%zy innymi# uwzgl"%nianie w etyce emoc&i grozi relatywizmem moralnym. W -wiecie 'rzyro%y oowiązek moralny nie istnie&e7 rzą%zą atawizmy a naczelną zasa%ą# =r$%łemkt$re& &est instynkt samozachowawczy# &est zachowanie życia. *e%nakże %zi"ki rozumowi człowiek  &est z%olny wyzwoli! si" z tego stanu# wykroczy! 'oza swo&ą iologiczną u%ow" i stworzy!oowiązek moralny woec innych# %ziała! na 'oziomie czyste& rac&onalno-ci. >o%stawą moralno-ci &est autonomiczna# zakorzeniona w wolno-ci i związana z oowiązkiem8realizowanym ze wzgl"%u na niego samego# ez wzgl"%u na skutki9 : %ora wola. Wola &est %orag%y 'o%&"ta zosta&e cho! 'r$a realizac&i oowiązku słusznego 'ost"'owania. Kon(likt mi"%zy 1Seot *e((#  A Critique of the Kantian Theory of Indirect Moral Duties to Animals,[w:] http:www!animalli"erationfront!com 0?uk$w >aweł#  Kantows#ie $"owi%&#i '&(l)dem *r&yrody + C&owie# a *o&ostae -wier&)ta, .Diametros/, wr&esie0 1223, nr 4, s! 51  oowiązkiem a wolno-cią go%zi! ma im'eratyw kategoryczny : @'ost"'u& tylko we%ług takie&maksymy# %zi"ki kt$re& możesz zarazem chcie!# żey stała si" 'owszechnym 'rawemA B #uzu'ełniony zasa%ą człowieczenstwa nakazu&ącą traktowanie człowieka @zawsze &ako celu# nig%y &ako -ro%kaA C .   5o także istotne# Kant rozr$żnia %oro warunkowe o% %ora ezwarunkowego7argumentu&ąc wiąże &e z rozumno-cią : @g%yy wi"c w istocie 'osia%a&ące& rozum i wol" wła-ciwym celem 'rzyro%y yła 8...9 szcz"-liwo-!# to 'rzyro%a 'oczyniłay ar%zo złe 'rzygotowania %o tego celu oiera&ąc rozum stworzenia na wykonawc" tego zamiaru. lowiemwszystkie czynno-ci# kt$re istota ta ma wykona!# i całe 'rawi%ło &e& zachowania si" wyznaczały &e& znacznie %okła%nie& instynktA D . Instynkt yły skutecznie&szym -ro%kiem %o osiągni"cia celuaniżeli rozum7 skoro wi"c lu%zie 'otra(ią rozumowa!# celem tego rozumowania &est %oro7 niemożna osiągną! go instynktownie. ;oro ezwarunkowego &est 'ozaturalne. E Kryterium 'rzy&"cia %o ws'$lnoty moralne& wi"c &est we%le Kanta rozumno-! + z%olno-! %onamysłu na% %ziałaniem# %ziałania na 'o%stawie 'ostanowienia# %okonywania -wia%omego wyoru#%ziałania we%le maksymy. wierz"# &ak 'o%a&e Kant# nie &est istotą rozumną. Fie &est z%olne %orac&onalnego my-lenia# nie może y! celem samym w soie : @<o# co istnie&e# a czego istnieniezależy nie o% nasze& woli# ale o% 'rzyro%y# ma mimo to : o ile &est czym- 'ozawionym rozumu :tylko wzgl"%ną warto-!# a to &ako -ro%ek# i zwie si" %latego rzeczą7 natomiast istoty rozumnenazywamy osoami# 'onieważ &uż ich natura wyr$żnią &e &ako cele same w soie# t&. &ako co-# czegonic należy używa! tylko &ako -ro%ka.A   wierz" &est wi"c wykluczone ze ws'$lnoty moralne&.Status moralny zwierząt w (ilozo(ii Kanta 'o%%awany &est surowe& krytyce 'rzezre'rezentant$w innych stanowisk etycznych 8takich &ak n'. ;ai% %e Grazia# <om )egan czy >eter Singer9. ilozo(ia Kanta inter'retowana &est &ako ezra%na woec 'rolemu stosunku człowieka %oinnych zwierząt lu wr"cz oskarżana o szowinizm gatunkowy. J  <o z czego czynią na&wi"kszyzarzut krytycy Kanta to nieo&"cie zwierząt ez'o-re%nim oowiązkiem moralnym. Stosunek %ozwierząt# 'owinno-ci woec nich uzależnione są o% lu%zkiego interesu. *ak m$wi Kant @możemyczłowieka oceni! 'o tym &ak traktu&e zwierz"ta.A : czynienie krzyw%y zwierz"ciu w'ływanegatywnie na o'rawc"# %emoralizu&e# może %o'rowa%zi! %o akt$w 'rzemocy także woec lu%zi.<o &e%yne# we%le Kanta# 'owo%y y uważa! zn"canie si" na% zwierz"tami za złe. *ak zauważa %eGrazia# 'rzy&mu&ąc kantowski 'unkt wi%zenia %o&-! można %o wniosku# że &e-li @nie istniały &akikolwiek sensowny 'ow$%# y uważa! okrucie4stwo woec zwierząt za niekorzystne %laczłowieka# nie yłoy r$wnież moralne& 'o%stawy %o 'ot"'iania zn"cania si" na% zwierz"tami.A   Krytycy zwraca&ą także uwag" na u&"cie statusu 'rawnego zwierząt w kulturze 'rawne& acho%u8rozwi&a&ące& si" 'o% w'ływem kantowskie& (ilozo(ii9. 1L  wierz"ta traktowane są 'rzez 'rawo%awc" na&cz"-cie& &ako rzecz7 o%'owie%nim 'rzykła%em &est cho!y 'olski Ko%eks 5ywilny + we%ługkt$rego woec zwierząt stosowane są o%'owie%nio 'rze'isy %otyczące rzeczy. >rzeciwnicy %eontologiczne& teorii moralne& 'o%kre-la&ą r$wnież# że nie s'os$ rozważa! kwestiietycznych ez uwzgl"%nienia tego @czym są lu%zie &ako gatunekA 11 # ez wzi"cia 'o% uwag" aktualnych wynik$w a%a4 iolog$w# antro'olog$w# zoolog$w. >ami"ta! należy r$wnież# że(ormułu&ąc swo&ą teori" Kant o'ierał si" na ws'$łczesnym soie stanie wie%zy. Możemy &e%ynies'ekulowa! czy zna&omo-! wynik$w 22:wiecznych a%a4 na% (unkc&ami kognitywnymi zwierząt B   Kant Immanuel  , 6&asadnienie metafi&y#i moralno7ci,  ;zieła zerane#  t!! III, Wy%awnictwo MK# <oru4 0L1BC tam8e D tam8e E?uk$w >aweł#  Kantows#ie $"owi%&#i '&(l)dem *r&yrody + C&owie# a *o&ostae -wier&)ta, .Diametros/, wr&esie0 1223, nr 4, s! 39  Kant Immanuel  , 6&asadnienie metafi&y#i moralno7ci,  ;zieła zerane#  t!! III, Wy%awnictwo MK# <oru4 0L1BJ?uk$w >aweł#  Kantows#ie $"owi%&#i '&(l)dem *r&yrody + C&owie# a *o&ostae -wier&)ta, .Diametros/, wr&esie0 1223, nr 4, s! 5 ;e Grazia ;ai%#  *rawa -wier&%t  # Wy%. Fomos# Krak$w 0L1C# s. B11LSeot *e((#  A Critique of the Kantian Theory of Indirect Moral Duties to Animals,[w:] http:www!animalli"erationfront!com 11>roucka ;orota#  ;ilo&ofic&ne *odstawy Idei *raw -wier&%t, Wy%# niersitas# Krak$w 0L1B# s. DE  8kt$re to wykazu&ą# że niekt$re ich gatunki ma&ą 'oczucie s'rawie%liwo-ci# 'otra(ią zrozumie!astrakcy&ne 'o&"cia# 'lanowa!# z%olne są %o em'atii etc. 10  w'łyn"łay na mo%y(ikac&" &egostanowiska. %rugie& strony# uzna! można# że granica mi"%zy lu%=mi a innymi zwierz"tami 'rzy&"ta 'rzez Kanta# &est r$wnie 8alo mnie&9 aritralna &ak granice uznane 'rzez &ego krytyk$w. *ak wskazu&e ?uk$w# kryteria uczestnictwa we ws'$lnocie moralne&# 'rzy&"te 'rzez Singera 8z%olno-!%o o%czuwania 'rzy&emno-ci i z%olno-! %o cier'ienia 9 lu )egana 8@'osia%ania interes$w izu%owanych na nich 'rawA9 wyrane zostały nie &e%ynie ze wzgl"%u na 'rzyro%zone cechy lu%ziczy zwierząt# ale także 'o% w'ływem takie& a nie inne& wrażliwo-ci moralne& (ilozo($w. 1B  >oza tym#należy za%a! soie r$wnież 'ytanieN czy rzeczywi-cie ez'o-re%ni oowiązek woec zwierzątniez"%ny &est żey traktowa! &e z należytym szacunkiem i uwagąO <eoretycy 'raw zwierząt iutylitary-ci zakła%a&ą# że niez"%ne są zar$wno r$wno-! lu%zi i zwierząt &ak i ez'o-re%nie o&"ciezwierząt oowiązkiem moralnym. Fiez"%ne ażey można yło uzna! oowiązki te za autentycznei mocne. Istnienie 'o-re%nich oowiązk$w może &e%nak oznacza! &e%ynie to# że 'owsta&ą one winny s'os$ aniżeli oowiązki ez'o-re%nie# nie + że są mnie& istotne. <u należy rozważy! ważny%la Kanta 'o%ział oowiązk$w na oowiązki @woecA oraz oowiązki @wzgl"%emA. *e%ynieczłowiek# &ako istota rozumna# może we%le Kanta# zoowiąza! i tylko wo"ec  niego można y!zoowiązanym 8oowiązki można mie! &e%ynie woec istoty rozumne&. 1C 9 5złowiek ma oowiązki w&(l)dem  nierozumne& reszty -wiata 8kt$ra nie może zoowiązywa!9. *e%nak warto zwr$ci! uwag" na (akt# iż Kant %ocenia rol" zwierząt w u%owaniu wrażliwo-ci moralne& lu%zi7 uczestniczą one w &ego moralne& e%ukac&i. Mogą one 'omaga! człowiekowi w realizac&i %ora ezwarunkowego#%latego też ma on wi"c oowiązki moralne wzgl"%em nich. 1D  5o istotne# ich 'omocnicza rolawoec człowieka nie s'rowa%za si" %o ycia narz"%ziami. Kant ws'omina n'. o tym# iż starezwierz"ta gos'o%arskie 8kt$re nie "%ą &uż w &akikolwiek s'os$ użyteczne9 należy otoczy!stosowną o'ieką.*akkolwiek może 'rzekonywa! inter'retac&a kantowskiego stanowiska# w kt$re& @los lu%zi i 'ozostałych zwierząt łączy A'owołanie człowiekaA %o realizac&i %ora ezwzgl"%negoA# realizac&i%okonywane& w 'rzyro%zie# 'rzyro%zie @w człowieku i 'oza nimA 1E # to wy%a&e si"# że szanse na &e&oecną /rehailitac&"/ i wykorzystanie w teorii 'raw zwierząt &est mało 'raw%o'o%one. Pecnieetyka traktowania zwierząt z%a&e si" y! z%ominowana 'rzez utylitaryzm oraz zwolennik$w@ra%ykalnegoA 'o%e&-cia %o 'raw zwierząt 8'ostulu&ących uznanie warto-ci zwierząt samych wsoie oraz r$wno-ci moralne& 'or$wnywalnych interes$w zwierząt i lu%zi9 1 . 10  -es&yty *raw -wier&%t, nr 1:C# un%ac&a 3ia + kc&a %la wierząt1B?uk$w >aweł#  Kantows#ie $"owi%&#i '&(l)dem *r&yrody + C&owie# a *o&ostae -wier&)ta, .Diametros/, wr&esie0 1223, nr 4, s! 32 1C Tam8e,  1D Tam8e 1E?uk$w >aweł#  Kantows#ie $"owi%&#i '&(l)dem *r&yrody + C&owie# a *o&ostae -wier&)ta, .Diametros/, wr&esie0 1223, nr 4, s!<1 1;e Grazia ;ai%#  *rawa -wier&%t  # Wy%. Fomos# Krak$w 0L1C# s. BE# s.BJ
Related Search
Advertisements
Related Docs
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks