of 19

PRZEKŁUWACZE TYPU DRESDEN-DOBRITZ- ŻERNIKI WIELKIE. UWAGI NA TEMAT NARZĘDZI Z PÓŹNEGO OKRESU RZYMSKIEGO I WCZESNEJ FAZY OKRESU WĘDRÓWEK LUDÓW / AHLEN VOM TYP DRESDEN-DOBRITZ-ŻERNIKI WIELKIE. ZU GERÄTEN DER SPÄTEN RÖMISCHEN KAISERZEIT

4 views
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Share
Description
PRZEKŁUWACZE TYPU DRESDEN-DOBRITZ- ŻERNIKI WIELKIE. UWAGI NA TEMAT NARZĘDZI Z PÓŹNEGO OKRESU RZYMSKIEGO I WCZESNEJ FAZY OKRESU WĘDRÓWEK LUDÓW / AHLEN VOM TYP DRESDEN-DOBRITZ-ŻERNIKI WIELKIE. ZU GERÄTEN DER SPÄTEN RÖMISCHEN KAISERZEIT UND DER FRÜHEN
Tags
Transcript
  WiadomoiciArcheologiczne,. LXII, 2011 IANSCHUSTER PRZEKI,UWACZEYPUDRESDEN-DOBRITZZERNIKIWIELKIE.UWAGINA TEMATNARZEDZIZPOZNEGOKRESU ZYMSKIEGOIWCZESNEI AZYOKRESUWEDROWEK UDÖW AHLENVOMTYPDRESDEN-DOBRITZ ZERNIKIWIELKIE.ZUGERATEN ERSPÄTENÖMISCHEN AISERZEITND DERFRÜHEN ÖLKERWANDERUNGSZEITAWLS YPEDRESDEN-DOBRITZZERNIKIWIELKIE.SOMEREMARKSNIMPLEMENTSROMTHE LATEROMANAND EARLYMIGRATION ERIODWpöZnymkresiewplywöw 4'mskichorazwewczesnejfazieokresuwgdrdwek udöwuzbrojenie, talue czgkistroju i elementyosobistego kwipunku,pochodz4cez röLnychobszardwulturowych, zasami awetbardzood siebieddalonych,wykazujE naczne, iekiedywrgczzdumiewaj4ceodobieristwo'.kala egozjawiskaestwyrainie wigksza, i2 mialotomiejscewe wczesnymi mlodszymkresiezymskim. spomnianegotanuze-czy,priczstylistycznejnifikacjiSwiata arbarzyriskiegopod wplywemoddzialywarilyn4cychkrggucywilizacjirzymskiej,estogromnamobilno6öwczesnychpolecz-no6ci,t6ra egla podstawpeclfrcznego brazu ultu-rowego,harakterystycznegolaokresuölnegoantyku.WSrödmaterial6w abytkowychtegoodcinkachro-nologicznego wracaj4waggLelazne rzedmiotyo nie-znanymwcze6niej sztalcie, rzlpominajEcemod1fi owaneszydlaRyc.).Wystgpujqnezaröwnow grobachjaki w$röd materialöwodkrywanychnaosadach.akopierwszymdwilena szerszymleJ.Szydlowski1977,s. 103, yc.2,3),rozpatruj4c asiggchwystgpowania IWodnresrenru do metalowychokuöpochewmieczy z drugrel po-lowy V wreku zatwazato D.Quast(2010,s. 122, 124). Podobnez1awrskodolyczy grzebrenr dzwonowatych,charakterystycznych dlaIV wreku-por.mapg E.Cnotlrwego(2010,yc. l). Szerokrerozprzestrzenlenrepewnych typöw zabltköw zaskaku.;eawet badaczytegookresu zob.uwagi V. Hilberga(2009,s.5l) wodniesienrudo dziobowatychokuö koicapasa. w aspekcie wentualnych owiEzafkulturowych.Trzy-dzie6ci at p|Lniej kolejn4mapgwraz z,juLwfwczasniezbl.tkompletn4, istq ychprzedmiotöwopublikowalA.Kokowski2009,. 202n., ryc. 6), ktöryednaknieskomentowalch rozprzestrzenienia. tym samym okuukazalsig akie artykul M. PiotrowskiegoG.D4brow-skiego2009).Autorzyomöwili takie zabytkiz osadykultury przeworskiejw l-ukawicyjedencaly trzy do-mniemane),1'tuj4cnalogieinterpretuj4c eprzedmio-tyjakokrzesiwa.W obu ostatnichpracachprzeoczonojednak,2 stosunkowo iedawnonarzgdziatakie ostalyjuLszerzej rzeanalizowanezestawionewykazachoraznamapachf.Bemmann 003, .25,31 ., yc.8;.Schus-ter 2004b, . 162nn.,291n., ryc.78,79). aszkicowany przezA. Kokowskiegoasiggystgpowaniaych narzgdziwymaga oniecznychzupelnieri, ai ich interpretacjaautorstwaM. PiotrowskiegoG. D4browskiegoieestdo ko6carzekonuj4ca,latego decydowalemigomö-wiöeponownie.rezentowanautajista2,pieraj4caigna katalogach prac BemmannaJ.Schustera,ostalaposzerzonaznaleziskaostatnichat.OpisOmawianeabytkimaj4do6örost4udowg cechujeepodzialna glicowatq, zpiczast4zg{ö oln4 , mniejub )Zob.Wykaz nalezrsk.  bardziejszerok4 zg\t.g6rna,,maj4c4 sztaltwydlu2onejpb.tki.Szpiczastazg6(.ma zazwyczajrzekröjokr4gly,rzadziej wadratowy, tylkowyjEtkowoestacetowana.Plytkowyuchqt od göryestgpo,plaskoScigtyr.W niektörychwypadkachlytkanieestwyodrgbnionaod trzpieniaforma.-ryc. :l-7) i wöwczas azwyczajuksztaltowanaestr6jk4tnie,zasem wklgslymibokami(Ryc. :1.2.5.7). zeroko6öiewyodrgbnionejlytkiczg-stosigga aledwie cm(Beeskow,ockern,Naumburg,Opatöw),w wigkszodci ypadköwednakmierzyok.2 cm.RzadkoSci4Eplytkijeszczezerszeizerokoriöchwltuzabltku zChabielicwynosi ponad3 cm,za| uchwytunarzgdzia osadywBizorgdzieawetprawie6 cm.DrugErupgforma2.) vvorz4przedmiotywyodrgb-nionymuchwycie.ch rzpiefr ierzadkoestacetowanyaegoSrodkowaartiamo2ebyöekkopogrubiona. ewzglgdu aksztalt tytki moLnawyrlLniö dmianguch-wycie ulipanowatymodm.2a-ryc.1:8-12)oraz od-miango uchwyciemniejwigcej rostokEtnymodm.2b-ryc. :13.14).Niezale2nie d formy ub odmianyniektdrenarzgdziazaopatrzone q w maly,kolisty otwörw görnej partiiuchwytu,podkrawgdziElitki,codajenam wskazöwkgodno3nie o sposobuch noszenia. öwnie2 iezale2nieodksztaltu b,'tki,czasamiiemalnacalejjej owierzch-ni, wystgpuj4oprzeczneruzdy.DlugoSöychnarzgdzizazwyczaj ahasigpomigdzy 0 al6cm,najdlu2szeznaneegzemplarzeierz4jednak k. l9 cm(Niedlwied-nik,KostelecaHanö,röb169,Garadziööa,itra-Pärov-skdHäjeryc. :1.5.7.9).szystkienewykonane ?zLelaza;wyj4tkowyestokaz osadyNitra-PärovskdäjenaSlowacji,tdregoptltkainkrustowanaestw trzechmiejscacha6mowatymikladkami brEzuRyc.:10).RozprzestrzenienieInteresuj4ce asnarzgdzialiteraturze kreSlone 4np.jakotyp ZernikiWielkiewzglgdnie obrodzienM.Pio-trowski2008, . 293)bqdL yp UlöwA.Kokowski009,s.202),cowpierwszym ypadkuwyraLnieawiqzuje oustaleri.Szydlowskiego,drugim do nowychznalezisk.Wobuwypadkachnazwasugeruje,2przedmioty ewystgpuj4 löwnienaziemiacholskich..Szydlowski(197, s.I 03 uwa2al, e zabytki ewiEzai naIeLyrzedewszystkim kulturEprzeworskE, wszczegllnoriciho-ryzontemcmentarzyskypu dobrodzieriskiego.asrana-wiajEce ylojednaku2wöwczas,2przedmioty akierejestrowanoöwnie2na zachödodNysy -u2yckiej.Odtegoczasuobraz ch rozprzestrzenieniamienil sig do6ö 'Dotelgrupyzabytköw(,,krzesiw").Piotrowskt r G.D4b-r o w sk r(2009,.235)zahczyhe2przedmrot Chmrelowa rasko-wego, ow.strowreckr,röb 9(K.Godlowskr,T. Wrch manI 998, abl.LXXIX/59:66),nterpretacJq9 nalezyednakdrzucriakz uwaglnaostre akonczenrelltkr,;ak r metrykg robu, atowanegona fazgB,(patrzmzel\.66 radykalniewstosunkudo mapyprzedstawionej przezf.SzydlowskiegoRyc.2). Terenöwnadgörnq Odr4i nadgörn4WartEnie moZnauLuznaizaglöwny obszarwystg-powania interesuj4cych asnarzgdzi,stanowiq one bo-wiemczgSöigkszejstrefy ich,,zwartego'zasiggu, ozci4-gaj4cej ig od SolawynazachodziepoSrodkowyDunaj napoludniuorazBug na wschodzie.Pojedynczenaleziskarejestrowanes4 röwnie2pozatE stref4, nawetwznacznejodleglodciwBremen-Mahndorfnad dolnEWezerErazRunder Bergbei UrachwSzwabii,na siedmiurozproszo-nych stanowiskachkultur czerniachowskiejiSintanadeMureg, na Litr,vie napölnocnej Bialorusi, a tak2e nadgörnEDZwin4,görnymDnieprem görnqWolgq,naosa-dach horyzon upoprzedzajqcego ulturg Tuszemla-Bancerowszczyzna.uLny rozrzut stanowiskztyminarzgdzia-mi nadu2ychpolaciachwschodniej Europywskazuje, 2potencjalnieak2eutaj mo2emy spodziewaöig ch licz-niejszejobecnodci.Proponujgzatem,abyomawianeprzedmiotyokre6lanebytyakonarzgdzia ypuDresden-DobritzZerniki Wielkie,coznajduje uzasadnieniearöwno wpodobniedu2ejIiczbie znalezisk terenöw nazachöd na wschöd od Odryi Nysyjaki reprezentatfwno6ciinwentarzyzestanowiskeponimicznych dla ogöluzespolöwztymi narzgdziami.Intrygujqcyestr62norodnykontekst,wjakimwystg-pujE narzgdzia orozszerzonym,ptytkowym uchwycie.O ilenatereniekulturyprzeworskiejorazwe wschodniejBrandenburgiizabytki tegoQpuspotykanes4 w grobach,i na osadach, ow rlrodkowychNiemczech ejestrowanes4wylEczniewgrobach,natomiast na Slowacji ylkonaosadach. Na takiobraz znaczqcyvplyw majednakstanbadaf-nad SolawEbadanoniewieleosad,natomiastnaSlowacjibrakdu2ych cmentarzyskpdZnorzymskich.FunkcjaJ.Szydlowski1977s. 103)okre6lilomawianenarzgdziajakoDorn wzglgdnie Stichel,czyli szydla(G.Domariski1979,s.58)ub rylceB.Abramek2004, .388),L. F.Zotz(1935, .24) widzial w nich ostrzalkido no2y.WigkszoSöbadaczyprzychyla sigjednakku interpretacji tychprzed-miotdwakokrzesiwnp.K.Pieta,M. Ruttkay1997,s.147:f.Bemmann2003,s. 25; A.Kokowski2009,s.202),po-mimo 2e, opr\czsurowca, niewieleprzemawiazatak4wla6niefunkcj4 narzgdzi,ktöre umownienazwaimoZna,,przekluwaczami'iOdmlodszego okresurzymskiegow6röd narzgdzido krzesaniaognia dominuj4w EuropieSrodkowejkrzesiwa sztabkowate,powszechnieu2ywaneju2wcze6niej.Zestaw skladajEcy igz krzesakazkwar-cytu lubpiaskowca) krzesiwa,szydlowategolapolu-dnie odBahyku stosowanyeszczewe wczesnymokresierzymskim, od fazy C, spotykanyestgldwniei masowow Skandynawii(|.Ilkjer 1993, s.235 nn., szczegolnie253 n.).Analogiczne krzesakirejestrowanesqröwnie2wstrefienadbrzeZnejpoludniowegoBaltyku, wwigkszoS-  _6.i9_ k/ il {il üI ffi t{ I cijednakakoznaleziskauZneub pochodzqce osad(ostatnio. Rau 010, .391n., yc.165). a ym lewy-j4tkowyestzestara/ kladaj4cy igztakiegokrzesaka tGröbz Karcrna,pow. gryfickr(d.Langenhagen, Kr. Grefenberg\zawreral ylko krzesak(H.-J.E g g e r s 1936,s. 55 nn.,ryc. na s. 56). (-- Ryc. . Przekluwacze)?uDresden-DobrrtzZerntktWrelkre.Frg. . Awls ype)resden-Dobntz ZernrkrWrelkre.t-Nred2wrednrk;-Chabrehce;-Dobrodzren-Rgdzrna;4-Jauernrck;5-KostelecnaHanö;.7-Garadzr5öa;8-DobrzefrMaly;9.10-Nrtra-Pärovsk6Hä;e;ll-Lukawrcall2-Archrud-Hänsurul3-TirgEor;14-Brater(por.Wykazznaleztsk/seeLrstoffinds) H t;:l il',. VÄ tll Hffiffi .1 IJ LI Vu 3cm i 2elaznegorzesiwa,szydlowatego'wlposa2enia o-dwöjnegoochöwku Pruszcza danskiego,ow.gdai-ski, stan.5(M.Pietrzak,.Ro2nowski,. Cymek2008,ryc.3).Krzesiwaestanowiskkandynawskich plLnegookresuzymskiego razzestarszejazyokresuwgdröwekludöwnp. lkjer I 993, .242nn, tabl. 55- 80;G. Bem -I t- r 67  ,x Nq s9 NT x: -z o.o oe2v Eg =.9 dxts= fiH \.NN- IN =: 11 = 6t PE Ag *x  - >-6 No o3 t6 t; d 9ä d,^NI t6".F .äNN-hdtL öi a Fo \ \< \a\t)€ L:. tO F o" if a€ .'--:- :.t'eL.j.- '*1.* 'ooa-t Nts@N o $oe N ao- NN F looa-a orS tl!.= a @ *o F "rlb\ oNo aa oa NF@ of 3 a a oo %^_'-\t a 16 oo 68  mann,.Bemmann998,.154,abl. 3,24;4.Rau 010,s.396n., abl.27:4.5, 8,29)maj4jakoczg6ö racuj4cE-,,wkladkg"Lelazn4ksztalcieglicowategorgta,po-dobnegoo szydla,razdrewnianEprawkgotvvoremw görnejczg6ci, töry pozwalalna prnllroczenianar4dziado pasaosobistegoa pomoc4sznurkaub skörzanegorzemienia.edynegoodobieristwao narzgdziypuDresden-DobritzZernikiWielkiemo2naupatrywaöw ksztalciezg6ciglicowatej,töra wwypadkukrzesiwskandynawskih zazwyczajjestacetowana.oednakniewystarczy,by zakladaitak4 samEunkcjgobydwugrupprzedmiotdw.Powa2nergumentyprzemawiajEatomiastprzeciwinterpretowaniu,,przekluwczy"akokrzesiwe6li glicowatekrzesiwonieestzupelnienowe,o-wskutekwie-lokrotnegodcieraniametaluo kamief-nosiono mniejlubbardziejwyratnei;ladyzuLycia,ajegostartyszpicprzybieraöwczasiski,piramidalnysztaltpor.H.Paul-sen2007,.303, yc.5,6;F.Westphal008,.245przyp.25).Niektöreokazysqnawetak mocnoskröcone,e chdlugodöigga aledwiecm i niemalniewystaj4nezoprawy,aknp. krzesiwabagiennychmiejscofiarnychzlllerup(f.Ilkjer1993,abl. 156-180)zy z Nydam(G.Bemmann,.Bemmann998,abl.23,24; .Rau 010,tabl.27.4-6,29.9).StgpionyzpicmoLnawrgczuznaizacharakterystyczn4echg,pozwalaj4c4aodrö2nieniekrzesiwaod szydlaoczywiScie,zale2noScidstanuzachowaniaabytku.Dotychczasieznaleziononied-negorzesiwaglicowategouchwytemwpostaciozsze-rzonelytki,akqmaj4omawianeuprzedmioty,atomiastw wypadkunarzgdzilpuDresden-DobritzZernikiWielkienigdyniezaobserwowanostrza u2ytegoto2ko-wato,przeciwnie,obrze achowanekazy ewszystkichrejonöw chwystgpowaniaaj4ostryszpicnp.Brehmen--Mahndorf,röbEl, Kostelec.H., grdb 169,Mockern,Nitra-Parovsköäjö,Dobrodzien,Opatöw Bratei,röb34,Tirggor,r6b79,Garadzi5öa).Kolejnymstotnymargumentemrzemawiajqcymprzeciwdentyfikowaniuarzgdzilpu Dresden-Dob-ritz Zerni\<tWielkieakokrzesiwestakt,2ew zespolachgrobowychigdynie wspölwystgpowalynimi krzesaki.O ile wwypadkugroböwcialopalnychiczyöigmo|nazezdekompletowaniemestawuwyposa2eniawynikuzabiegöwostkremacfnych,o grobyszkieletowewielelepiejodzwierciedlaj4tanskladekwipunkuorazstrojuzmarlego,choöwöwczasestawynwentarzyrobowychwdu2ejmierzezaleLalyd osöbbior4cychudzial wob-rzgdachrzebalnymi.Wreszcierzebazwrociöwaggnate egzemplarze,töre nacalymuchwyciemaj4ggste o-przeczneLlobki,o nadajemcharakterwygl4dpilniköw(np.BraunsdoriDresden-Dobritz,lsztyn).W wypadkumawianychrzedmiotöwezwEtpieniamamydoczynieniaz narzgdziami,rzyczymobecnienajbardziejrawdopodobnaydajeigbyö ch funkcjajakoszydel/przehuwaczyo migkkichmaterialöw.Po-przeczne2lobkina uchwyciepozwalajErrypuszczai,Lprzynajmniejeegzemplarzemialywielorakieprzezna-czenie, czkolwiekiemo2nawykluczyö,eZlobkimialytylko zapobiegaöy6lizgiwaniuig narzgdziazgki. Nie-ktörenarzgdziamaj4bardziej,,okazaly"ygl?d,dobiEebowiem zgdywybijanychröjkqtöw ub punktdw.Wskazuje o,2eprzeHuwaczeozbawioneyiyoprawek.Lokalizacjaarzgdziypu Dresden-DobritzZernIl<rWielkiew grobachszkieletowychskazuje,e noszonojealbobezpo6rednioodwieszoneopasa,lbowsakie-wcewraz z innyminarzqdziami,akimijaknö2ub igla(Ryc.).Zmarlemuochowanemugrobie52 zGörzigpasz przymocowanymio niego narzgdziamioloionozaglow4Ryc. :2),w grobie30 zMarvelö rzekluwaczlezalwrazz noLemwszcz4tkachrganicznychastopach,co sugeruje,2pierwotnienajdowaligwsakiewce.röbszkieletowyLieberseeadSrodkowLab4obiekt36)byl naruszonywtrzechmiejscachprzekluwacznale-zionow zniszczonejrodkowej artiiamygrobowej,bokzapinkispr 4czl<tRyc.33.Zmarly pochowanywgrobie szkieletowymTirgqoralbomialnarzgdziasakiew-ceprz\/troczonejopasa,lbo rzymalgsakiewkgrgku(Ryc.:).Narzgdziegrobu16z ZernikWielkichspo-czywalo, odobnieakw wypadkugrobu zGörzig,kologlowyzmarlegosRyc.:4).Modelwlposaieri grobowychzprzekluwaczamiW Swietleszystkichostgpnychanychwydajeigbyöpewne,Le narzgdzialpu Dresden-DobritzZernikiWielkiebytyczg6ciEsobistegoyposa2eniagskiego.W grobiez BaliuliainaLitwie pochowanowojownika(Ryc.4),to samodotyczygrobu301 z Marvelö.Grotw!6czniw grobieEl zcmentarzyskaBremen-Mahn-d.orf,rzy grotystrzalw grobiez Mockern,0grotdwstrzalw,,grobiezkieletowym'2zGörzig,rotwlöcz-ni isiekiera grobieA zmiejscowodciobraorazmiecziostroga grobu30 z Zwochauak2echarakteryzujEzloLoneam pochöwkiakomgskie.estawyzbrojeniawojowniköwpochowanychgrobachi 2 z Dresden--Dobritzskiadaj4igz miecza,kuöarczyorazdwöchgrotöwwlöczniRyc.5). Fragmentrzewikapochwymieczaznalezionoobiekcie36lz Liebersee.grobiez Bohsdorfpröczmalegoowadlapoczywalaiekiera,co takiewskazujea pochdwekmgLczyznyRyc.6).ZwiqzkuprzeHuwaczyekwipunkiemmgskimniewy-kluczaj4e2 wyposa2eniaroböwz ZernikWielkichnaszkicowanybraz zakllcaedynieHucz zgrobu12,jednakwjegoopisieestmowao dwöchpochöwkach, 'Byömoze wsakrewceamykane;kölkemz kodcrslonrowe;.Sakrew-ka z grobuz Tirgqormoglabyt zaprgtakölkrembr4zowym.Takrsposdbzamykanrasakrewek otwrerdzony.;estmatenalachz Illerup(A.Bu rsche 201 ,s.63 n., yc.69,70). 69
Related Search
Related Docs
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks